Παρακολουθηση βιοποικιλοτητας

Η παρουσία και λειτουργία του Φορέα Διαχείρισης Δέλτα Αξιού-Λουδία-Αλιάκμονα στην προστατευόμενη περιοχή στοχεύει στη διατήρηση της βιοποικιλότητας και τη διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος.  Ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία που έχει στη διάθεσή του ο Φορέας για την επίτευξη αυτών των στόχων είναι η επιστημονική παρακολούθηση, η οποία παρέχει την απαραίτητη πληροφορία για την κατανόηση των διακυμάνσεων στην παρουσία και αφθονία των ειδών σε βάθος χρόνου.

Παρακολούθηση Παναγιωτίδης

Πιο συγκεκριμένα, η επιστημονική παρακολούθηση συνίσταται στην καταγραφή της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων  και ειδών – πάντα σε σχέση με επιλεγμένους και μετρήσιμους διαχειριστικούς στόχους. Αποτελεί σημαντικό εργαλείο της προσαρμοζόμενης διαχείρισης που εφαρμόζει ο Φορέας Διαχείρισης λειτουργώντας ως:

  • ένα ισχυρό σύστημα αναγνώρισης προβλημάτων σε αρχικά στάδια, ώστε να είναι πιο αποτελεσματική η αντιμετώπισή τους (σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης)
  • ένα αξιόπιστο μέτρο της επιτυχίας -ή αποτυχίας- της διαχείρισης που εφαρμόζεται
  • ένα μέσο εκτίμησης των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων στη βιοποικιλότητα της προστατευόμενης περιοχής.
αναγνώριση είδους χλωρίδας

Αναγνώριση είδους χλωρίδας

 

Η μεθοδολογία και οι τεχνικές που εφαρμόζονται κατά την παρακολούθηση περιλαμβάνουν:

– Βιβλιογραφική έρευνα

– Εργασίες πεδίου

– Εργαστηριακές τεχνικές

– Επεξεργασία δεδομένων

– Παραγωγή χαρτών

Κατά τις εργασίες πεδίου, ανάλογα με το είδος του οργανισμού που στοχεύουμε, χρησιμοποιούμε και συγκεκριμένο εξοπλισμό και μεθοδολογία.

Συνήθεις μέθοδοι δειγματοληψίας είναι

  • η «ζωντανή» παγίδευση (μικροθηλαστικά, κολεόπτερα κλπ)
  • η συλλογή δείγματος νερού (λιμνοθάλασσες)
  • η χρήση απόχης (λιβελούλες, πεταλούδες)
  • η χρήση ειδικού διχτυού (υδρόβια χλωρίδα & υδρόβια ασπόνδυλα)
  • η ηχητική παρακολούθηση (νυχτερίδες)
  • η σύλληψη, μέτρηση μορφομετρικών χαρακτηριστικών και απελευθέρωση (χελώνες, μικροθηλαστικά)
  • η χρήση ενδοσκοπικής κάμερας (ξυλοφάγα κολεόπτερα, εδαφόβια τρωκτικά)
  • η καταγραφή βιοδηλωτικών ιχνών όπως πατημασιές, απεκρίμματα (droppings, spraints) (λαγόγυρος, βίδρα)
  • η συλλογή και ανάλυση περιεχομένου εμεσμάτων (pellets) αρπακτικών για ταυτοποίηση παρουσίας ειδών (μικροθηλαστικά)
  • η αναγνώριση υπολειμμάτων τροφοληπτικής διαδικασίας όπως ίχνη σε καρπούς (μικροθηλαστικά)
  • η συλλογή υπολειμμάτων όπως έλυτρα, κουκούλι προνύμφης (κολεόπτερα, πεταλούδες)
μετρήσεις νυχτερίδας

Μετρήσεις μορφολογικών χαρακτηριστικών νυχτερίδας στο πεδίο

 

Ο Φορέας Διαχείρισης Δέλτα Αξιού-Λουδία-Αλιάκμονα, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του –εκπόνηση μελετών και ερευνών που υλοποιούνται είτε από αναδόχους είτε από το προσωπικό του- παρακολουθεί συστηματικά την κατάσταση διατήρησης των τύπων οικοτόπων, των ειδών και των ενδιαιτημάτων τους.

  1. «Εποπτεία και αξιολόγηση της κατάστασης διατήρησης ειδών και  τύπων οικοτόπων της Ελλάδας» (2013-2015)

Εθνικής εμβέλειας Πρόγραμμα Εποπτείας, με κύριους στόχους την επικαιροποίηση της Βάσης Δεδομένων που αφορά την προστατευόμενη περιοχή, τη συμπλήρωση των Εντύπων Καταγραφής που είναι απαραίτητα για τη σύνταξη της εξαετούς Εθνικής Έκθεσης σύμφωνα με τις απαιτήσεις του άρθρου 17 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για τους οικοτόπους και τα είδη και τέλος, τη διερεύνηση της επάρκειας του υφιστάμενου καθεστώτος προστασίας.

Για την υλοποίηση του προγράμματος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας ο Φορέας Διαχείρισης ανέθεσε τα πέντε φυσικά αντικείμενα, Θηλαστικά, Αμφίβια-Ερπετά, Ψάρια, Ασπόνδυλα και Χλωρίδα & τύποι Οικοτόπων, σε εξωτερικούς αναδόχους, ενώ για το τμήμα της Ορνιθοπανίδας η παρακολούθηση πραγματοποιείται εδώ και περίπου πέντε χρόνια από το προσωπικό του Φορέα. Στο πλαίσιο των παραπάνω προγραμμάτων οι ανάδοχοι παρείχαν στο προσωπικό του Φορέα Διαχείρισης κατάρτιση-εκπαίδευση με στόχο τη διασφάλιση της συνέχισης του έργου της εποπτείας και μετά την ολοκλήρωση των προγραμμάτων από τους αναδόχους και την επάρκεια του προσωπικού στην εφαρμογή της επιστημονικής παρακολούθησης.

Τα αποτελέσματα  του Προγράμματος Εποπτείας αποκάλυψαν:

  1. πάνω από 350 είδη & υποείδη χλωρίδας
  1. 25 Τύπους Οικοτόπων (17 εντός Παραρτ. Ι της 92/43/ΕΟΚ και 8 εθνικής σημασίας)
  2. 40 είδη Θηλαστικών όπου περιλαμβάνονται
  • Σαρκοφάγα (4)

Canis lupus (Λύκος)

Canis aureus (Τσακάλι)

Felis silvestris (Αγριόγατα)

Lutra lutra (βίδρα)

  • Παμφάγο (1)

Ursus arctus (αρκούδα)[1]

  • Spermophilus citellus (Λαγόγυρος) (1)
  • Μικροθηλαστικά (21)
  • Χειρόπτερα (13)
  1. 9 είδη Αμφιβίων (τρίτωνες, βάτραχοι, φρύνοι)
  2. 18 είδη Ερπετών (χελώνες υδρόβιες & χερσαίες, σαύρες, φίδια)
  3. 17 είδη Ψαριών
  4. 6 είδη χερσαίων Ασπονδύλων (πεταλούδα, κολεόπτερα, λιβελούλες)
  5. 1 είδος θαλάσσιου Ασπόνδυλου (δίθυρο μαλάκιο)

2. Εκπόνηση Προγράμματος Παρακολούθησης από το προσωπικό του Φορέα Διαχείρισης (2010-2017)

Ο Φορέας Διαχείρισης υλοποιεί από το 2010 πρόγραμμα επιστημονικής παρακολούθησης, με αποτέλεσμα να διαθέτει σημαντικά στοιχεία για τη βιοποικιλότητα της περιοχής. Ειδικότερα, το πρόγραμμα επιστημονικής παρακολούθησης που εφαρμόζεται μέχρι και σήμερα αφορά:

  • Την ορνιθοπανίδα
  • Τον Λαγόγυρο
  • Τη Μεσογειακή & Ελληνική χελώνα
  • Τις λιβελούλες & τις πεταλούδες

Με βάση τα πρόσφατα και επικαιροποιημένα δεδομένα της χρονικής περιόδου 2010-2017, συντάχθηκε έκθεση υπό τον τίτλο «ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΥΠΩΝ ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ ΤΩΝ ΟΔΗΓΙΩΝ 92/43/ΕΟΚ & 2009/147/EE ΕΝΤΟΣ ΤΩΝ ΟΡΙΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΗΣ ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗΣ ΕΠΜ (Απόφαση 56666/1085/7.3.2002)». Η έκθεση αυτή έχει σκοπό να παρουσιάσει την υψηλή οικολογική αξία της Προστατευόμενης Περιοχής και συγκεκριμένα των υφιστάμενων Ειδικών Ζωνών Διατήρησης και της Ζώνης Ειδικής Προστασίας με κωδικούς GR1220002, GR1250004 και GR1220010, παραθέτοντας όλα τα μέχρι της παρούσης διαθέσιμα στοιχεία.

Τα στοιχεία της έκθεσης θα επικαιροποιούνται σύμφωνα με τα τεκμηριωμένα δεδομένα που θα προκύπτουν από την εργασία του προσωπικού του Φορέα Διαχείρισης, αλλά και σχετικά έργα και παρατηρήσεις ειδικών επιστημόνων που πραγματοποιούνται στην περιοχή.

Η συνέχιση του έργου της παρακολούθησης από το προσωπικό του Φορέα Διαχείρισης θα αποφέρει τα επόμενα χρόνια ανεκτίμητα στοιχεία και πληροφορίες που θα εμπλουτίσουν τη Βάση Δεδομένων του Φορέα, αλλά και την εθνική, ανοίγοντας το δρόμο για αποτελεσματικότερη και αρτιότερη διαχείριση, με στόχο τη διατήρηση της πολύτιμης βιοποικιλότητας και την αειφόρα ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής μέσα από συμβατές προς το καθεστώς προστασίας δραστηριότητες.

Εκτύπωση άρθρου