Ορνιθοπανιδα

Η περιοχή των δέλτα και των εκβολών των ποταμών Γαλλικός, Αξιός, Λουδίας, Αλιάκμονας και της Αλυκής Κίτρους αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προστατευόμενα υγροτοπικά συμπλέγματα της Ελλάδας. Χάρη στην κομβική της θέση και στην ποικιλία των ενδιαιτημάτων που συναντώνται σε αυτή την μεγάλη και ενιαία έκταση, αποτελεί πόλο έλξης για σημαντικούς πληθυσμούς πουλιών, πολλά από τα οποία σπάνια και προστατευόμενα.

Γιώργος Χατζησπύρου

Στο Δέλτα Αξιού Γιώργος Χατζησπύρου

Μεταξύ των πιο χαρακτηριστικών ειδών της περιοχής είναι η τουρλίδα, ο στικταετός, ο λεπτόραμφος και ο μαυροκέφαλος γλάρος, το φοινικόπτερο, ο λευκοτσικνιάς, η χαλκόκοτα και η βαρβάρα. Συνολικά, στην προστατευόμενη περιοχή έχουν καταγραφεί έως σήμερα 297 είδη πουλιών, σχεδόν το 70% των ειδών που έχουν παρατηρηθεί στη χώρα μας, από τα οποία τα 106 φωλιάζουν.

Μάλιστα, το καθεστώς προστασίας της περιοχής ήρθε κυρίως ως αναγνώριση της μεγάλης ορνιθολογικής αξίας της, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι οι οικότοποι και τα υπόλοιπα είδη χλωρίδας και πανίδας είναι μικρότερης σημασίας. Η προστατευόμενη περιοχή του Δέλτα Αξιού είναι παγκόσμιας ορνιθολογικής σημασίας γιατί:

  • Είναι η μόνη περιοχή στην Ελλάδα όπου φωλιάζει ο λεπτόραμφος γλάρος, ενώ είναι επίσης από τις πιο σημαντικές της Ελλάδας και της Ευρώπης για την αναπαραγωγή του μαυροκέφαλου γλάρου, του γελογλάρονου, του χειμωνογλάρονου και του πορφυροτσικνιά.
  • To δέλτα του Αξιού φιλοξενεί μία από τρεις μεγαλύτερες μεικτές αποικίες πουλιών της Ελλάδας, όπου φωλιάζουν έξι είδη ερωδιών (λευκοτσικνιάδες, κρυπτοτσικνιάδες, σταχτοτσικνιάδες, νυχτοκόρακες, γελαδάρηδες και αργυροτσικνιάδες), αλλά και χουλιαρομύτες, κορμοράνοι, λαγγόνες και χαλκόκοτες.
  • Ιδιαίτερης σημασίας είναι το γεγονός ότι στο δέλτα του Αλιάκμονα φωλιάζει ένα από τα λίγα ζευγάρια θαλασσαετών που αναπαράγονται στη χώρα μας.
  • Στην περιοχή διαχειμάζουν περισσότερα από 20.000 υδρόβια πουλιά, μεταξύ των οποίων πληθυσμοί διεθνούς σημασίας παγκοσμίως απειλούμενων ειδών, όπως ο αργυροπελεκάνος, ο στικταετός, η τουρλίδα, η βαρβάρα κ.α.
  • Τη χρησιμοποιούν κατά τη μετανάστευση περισσότερα από 20.000 υδρόβια πουλιά, καθώς και μεγάλος αριθμός παρυδάτιων και γλαρονιών.
  • Υποστηρίζει σημαντικούς πληθυσμούς (μεγαλύτερους του 1%) του αναπαραγόμενου πληθυσμού της Ευρώπης ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης του νεροχελίδονου, της αγκαθοκαλημάνας, του κρυπτοτσικνιά, της αετογερακίνας και της χουλιαρομύτας.
Γαλιάντρα-Αλυκές Κίτρους_Κώστας Σταφυλίδης

Γαλιάντρα στις Αλυκές Κίτρους Κώστας Σταφυλίδης

Γιατί τόσα πολλά και σπάνια είδη πουλιών εδώ;

Η προστατευόμενη περιοχή Δέλτα Αξιού υποστηρίζει αυτό τον μεγάλο πλούτο ορνιθοπανίδας –με σημαντικούς και σπάνιους πληθυσμούς πουλιών- παρά τις αλλοιώσεις που έχει υποστεί και παρά τις πιέσεις και απειλές που αντιμετωπίζει. Οι κυριότεροι λόγοι είναι:

  • Μεγάλη και ενιαία έκταση: Εάν κοιτάξει κανείς μία δορυφορική εικόνα της Ελλάδας θα δει ότι η προστατευόμενη περιοχή είναι μία από τα μεγαλύτερα σε έκταση υγροτοπικά συμπλέγματα της χώρας μας. Επίσης, οι εκβολές των τεσσάρων ποταμών είναι μία από τις μεγαλύτερες ενιαίες παράκτιες περιοχές της χώρας, όπου δεν υπάρχουν πόλεις, χωριά, δρόμοι και γενικώς υποδομές.
  • Κομβική Θέση: Ο ποταμός Αξιός αποτελεί κύρια μεταναστευτική οδό στον άξονα βορά – νότου για πολλά είδη πουλιών, ενώ όλοι οι παράκτιοι υγρότοποι είναι σημαντικοί σταθμοί ξεκούρασης κατά το κουραστικό ταξίδι της μετανάστευσης. Επιπλέον, υπάρχουν καθημερινά πολλές μετακινήσεις υδρόβιων πουλιών μεταξύ των υγροτόπων που βρέχονται από τον Θερμαϊκό (Λιμνοθάλασσα Επανομής, Αλυκή Αγγελοχωρίου, Αλυκή Κίτρους) αλλά και από και προς τις λίμνες Κορώνεια και Βόλβη.
  • Ποικιλία οικοτόπων: Η μεγάλη ποικιλία πουλιών οφείλεται και στους διαφορετικούς τύπους οικοτόπων, οι οποίοι προσφέρουν τροφή και χώρο για φώλιασμα, κούρνιασμα και διαχείμαση. Αλμυρόβαλτοι, παραποτάμια βλάστηση, έλη, καλαμώνες, ακόμη και οι ορυζώνες που λειτουργούν ως υγρότοποι την εποχή που είναι πλημμυρισμένοι, συνθέτουν ένα μωσαϊκό ενδιαιτημάτων που υποστηρίζει τη βιοποικιλότητα της περιοχής.
  • Σημείο συνάντησης… ορνιθοπαρατηρητών: Λόγω της μικρής απόστασης από τις γύρω πόλεις (Θεσσαλονίκη, Βέροια, Κατερίνη) οι υγρότοποι του Δέλτα Αξιού προσφέρονται για όσους θέλουν μία σύντομη απόδραση για βόλτα, παρατήρηση και φωτογράφηση. Έτσι τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι παρατηρητές πουλιών επισκέπτονται την περιοχή και όπως συμβαίνει συνήθως, όση περισσότερη «ένταση» παρατήρησης υπάρχει σε μία περιοχή τόσο περισσότερα είδη καταγράφονται και συνήθως αυτά είναι πολύ σπάνια. Για παράδειγμα το φθινόπωρο του 2007 ένας ερασιτέχνης παρατηρητής πουλιών επιβεβαίωσε την παρουσία δύο νέων για την περιοχή ειδών: της θωρακωτής σκαλίδρας, δεύτερη παρατήρηση για το είδος στην Ελλάδα και του τρίχρωμου φαλαρόποδα, τρίτη παρατήρηση για το είδος στην Ελλάδα, ενώ τον Αύγουστο του 2010 παρατηρήθηκε άτομο κόκκινου φαλαρόποδα Phalaropus fulicarius, έκτη παρατήρηση για το είδος στην Ελλάδα.

 

Η παρουσία των πουλιών στη διάρκεια του έτους

Καθεστώς παρουσίας Αριθμός ειδών
Μόνιμη παρουσία (M) 73
Χειμερινός επισκέπτης (XE) 74
Καλοκαιρινός επισκέπτης (KE) 45
Περαστικό κατά τη μετανάστευση (ΠΜ) 74
Μη τακτική παρουσία (ΜΤΠ) 29
Σύνολο 295

 

Καθεστώς προστασίας και σπανιότητας

  • 21 είδη αναφέρονται στην λίστα των παγκοσμίως απειλούμενων ειδών της IUCN
  • 74 είδη αναφέρονται στο Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ειδών της Ελλάδας
  • 101 είδη αναφέρονται στο παράρτημα Ι της Οδηγίας 79/409 για τα Άγρια Πουλιά*
  • 131 είδη είναι Ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος για προστασία (SPEC 1,2,3**)

Για 19 από τα παραπάνω είδη έχει εκπονηθεί Διεθνές Σχέδιο Δράσης.

 

Κατεβάστε εδώ σε μορφή PDF το έντυπο με οδηγίες για ορνιθοπαρατηρητές και ανακαλύψτε σε ποιες περιοχές του Εθνικού Πάρκου μπορείτε να δείτε τα πιο χαρακτηριστικά πουλιά!

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

*Οδηγία 2009/147: Οδηγία της Ε.Ε. για την προστασία των Άγριων Πουλιών, Παράρτημα I: είδη των οποίων οι βιότοποι αποτελούν αντικείμενο ειδικών διαχειριστικών μέτρων ώστε να διασφαλιστεί η επιβίωση και αναπαραγωγή των ειδών αυτών στην περιοχή κατανομής τους

**SPEC: Είδη με ευρωπαϊκό ενδιαφέρον διατήρησης Species of European Conservation Concern

1= είδη με παγκόσμιο ενδιαφέρον για την προστασία τους

2= είδη που ο παγκόσμιος πληθυσμός τους είναι συγκεντρωμένος στην Ευρώπη και βρίσκονται υπό δυσμενές καθεστώς διατήρησης

3= είδη που ο παγκόσμιος πληθυσμός τους δεν είναι συγκεντρωμένος στην Ευρώπη αλλά βρίσκονται υπό δυσμενές καθεστώς διατήρησης

Εκτύπωση άρθρου