Ακρωτηρι – Ορμος Κυψας – Μαλαμο

Κωδικός Natura 2000: GR1270010

Έκταση:  1.150,971 ha

Προστασία: ΕΖΔ

Η Προστατευόμενη Περιοχή του δικτύου Natura 2000 με την ονομασία «Ακρωτήριο Πύργος – Όρμος Κύψας – Μάλαμο στη Χαλκιδική περιλαμβάνει τη θαλάσσια περιοχή που εκτείνεται στο βορειοδυτικό τμήμα της χερσονήσου της Κασσάνδρας. Εκτείνεται από το ύψος του οικισμού Σάνη έως και την Ελάνη, βόρεια της Σίβηρης και περιέχει σημαντική ποικιλία ειδών θαλάσσιας πανίδας και χλωρίδας.

Το θαλάσσιο αυτό τμήμα της χερσονήσου της Κασσάνδρας είναι ιδιαιτέρως ανεπτυγμένο τουριστικά, κυρίως λόγω της παρουσίας των ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων στην περιοχή της Σάνης.

Αξία του οικοσυστήματος

Το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό της περιοχής είναι τα λιβάδια ή λειμώνες ποσειδωνίας (Posidonia oceanica), που αναπτύσσονται στον αμμώδη βυθό της υποπαραλιακής ζώνης. Στη συγκεκριμένη περιοχή, τα λιβάδια ποσειδωνίας εμφανίζουν μεγάλη πυκνότητα. Εξαπλώνονται από το βάθος των 2 περίπου μέτρων και καλύπτουν σχετικά μεγάλη έκταση. Φιλοξενούν βιοκοινότητες ασπόνδυλων με πολύ υψηλή ποικιλότητα και αρκετά εμβληματικά είδη της Μεσογείου, όπως η πίνα Pinna nobilis, που πρόσφατα έχει ενταχθεί από την IUCN στα προστατευόμενα είδη ως κρισίμως κινδυνεύον, ο κοινός εδώδιμος αχινός Paracentrotus lividus, που διέπεται από ειδικό καθεστώς αξιοποίησης για την προστασία των πληθυσμών του, το ολοθούριο Holothuria tubulosa, το οποίο τα τελευταία χρόνια αποτελεί αλίευμα σημαντικής εμπορικής αξίας και η ενδημική θαλάσσια ανεμώνη Condylactis aurantiaca.

Η ενδημική θαλάσσια ανεμώνη Condylactis aurantiaca Χρύσα Αντωνιάδου

Στα αβαθή νερά (από 0,5 – 5 μ.) υπάρχουν αραιοί πληθυσμοί του αγγειόσπερμου Cymodocea nodosa, που τυπικά αναπτύσσεται σε πιο εύτροφα και υπήνεμα νερά. Είναι ανθεκτικότερο είδος και σε ρυπασμένες περιοχές αντικαθιστά τα λιβάδια της ποσειδωνίας.

Στις περιοχές όπου ο βυθός καλύπτεται από βράχια, κροκάλες και υφάλους αναπτύσσεται πλούσια χλωρίδα από θαλάσσια μακροφύκη με κυρίαρχο είδος το Cystoseira crinitα και άλλα φαιοφύκη. Εντοπίζονται επίσης διάφοροι σπόγγοι, με κυρίαρχο το είδος Chondrosia reniformis, και το ενδημικό ανθόζωο Balanophyllia europaea που περιλαμβάνεται στο Παράρτημα II του CITES και απειλείται από την κλιματική αλλαγή.

Απειλές

Οι βασικές απειλές της θαλάσσιας αυτής προστατευόμενης περιοχής προέρχονται κυρίως από τη ναυσιπλοΐα, καθώς οι απορρίψεις των μικρών σκαφών που διέρχονται από την  περιοχή πολλές φορές περιλαμβάνουν θαλάσσια απορρίμματα. Επίσης, σημαντική διαταραχή προκαλείται από τα αγκυροβόλια των σκαφών κατά την ημερήσια μετακίνηση τους για αναψυχή, που θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με την τοποθέτηση μόνιμων αγκυροβολίων σε επιλεγμένα σημεία της ακτογραμμής.

 

Λιβάδια ποσειδωνίας: ένας πολύτιμος θαλάσσιος οικότοπος

Λιβάδι ποσειδωνίας Vincent Pommeyrol

Η ποσειδωνία Posidonia οceanica είναι είδος θαλασσίου φανερόγαμου. Αν και λανθασμένα το αποκαλούμε «φύκια», πρόκειται για ανώτερο φυτό, ενδημικό στη Μεσόγειο Θάλασσα. Σχηματίζει εκτενή υποθαλάσσια λιβάδια που αποτελούν ένα από τα πιο σημαντικά και χαρακτηριστικά οικοσυστήματα της Μεσογείου.

Τα λιβάδια της Ποσειδωνίας παρέχουν πολύτιμες οικοσυστημικές λειτουργίες και υπηρεσίες όπως:

  • Αποτελούν ενδιαίτημα, καταφύγιο και τόπο αναπαραγωγής για μεγάλο αριθμό ειδών χλωρίδας και πανίδας. Ειδικότερα, στις βιοκοινότητες που εξαπλώνονται στα λιβάδια της ποσειδωνίας έχουν αναφερθεί ότι ζουν περισσότερα από 400 είδη φυκών και περισσότερα από 1.000 είδη ζώων (μεταξύ αυτών, περισσότερα από 80 είδη ψαριών, μαλακίων και καρκινοειδών εμπορικής σημασίας).
  • Παράγουν οξυγόνο και δεσμεύουν από την ατμόσφαιρα 35 φορές περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα σε σχέση με τα τροπικά δάση. Επομένως, έχουν σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της απορρύθμισης του κλίματος λόγω της κλιματικής αλλαγής.
  • Αποτελούν φυσικά φίλτρα καθαρισμού του νερού, παγιδεύοντας ίζημα και οργανική ύλη στο ρίζωμα τους. Στις περιοχές που υπάρχουν λιβάδια ποσειδωνίας το νερό είναι πιο καθαρό και πιο διαυγές!
  • Χάρη στο πυκνό ρίζωμα και φύλλωμα τους, λειτουργούν ως κυματοθραύστες προστατεύοντας τις ακτές από τη διάβρωση.
  • Τα νεκρά φύλλα αποτελούν πολύτιμη πηγή τροφής στο θαλάσσιο οικοσύστημα, ενώ όταν εκβράζονται στην παράκτια ζώνη δημιουργούν θημώνες που συγκρατούν υγρασία και αποτελούν ενδιαίτημα για διάφορα είδη της παράκτιας ζώνης, όπως το αμφίποδο Talitrus saltator (γνωστό ως ο ψύλλος της θάλασσας).

Σήμερα, στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, και κυρίως στις πλέον ρυπασμένες περιοχές, η ποσειδωνία αποτελεί είδος που απειλείται με εξαφάνιση. Τα λιβάδια ποσειδωνίας απειλούνται από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη στην παράκτια ζώνη, από την ανεξέλεγκτη αγκυροβόληση  σκαφών, από τη θαλάσσια ρύπανση, από την ανεξέλεγκτη εγκατάσταση ιχθυοκαλλιεργειών, την παράνομη χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων και την παράνομη αλιεία με εκρηκτικές ύλες. Λόγω του σημαντικού οικολογικού ρόλου τους, καθώς και της τάσης για συρρίκνωση, τα λιβάδια ποσειδωνίας προστατεύονται από όλες τις χώρες της Ευρώπης ως Οικότοπος Προτεραιότητας με βάση την Οδηγία Οικοτόπων και Ειδών 92/43/EC.

Βιβλιογραφία

 

Εκτύπωση άρθρου