Παλιουρι, Ακρωτηρι και θαλασσια ζωνη

Κωδικός Natura 2000: GR1270008

Έκταση: 16.136,11 ha

Προστασία: ΕΖΔΗ Προστατευόμενη Περιοχή «Παλιούρι, Ακρωτήρι και Θαλάσσια Ζώνη» περιλαμβάνει το θαλάσσιο νότιο τμήμα της χερσονήσου της Κασσάνδρας, στη Χαλκιδική, από το Πευκοχώρι ως το Ποσείδι. Είναι μία περιοχή με ιδιαίτερη φυσική ομορφιά, με καταγάλανα νερά και χρυσαφένιες αμμουδιές, που κατά την θερινή περίοδο προσελκύει πλήθος επισκεπτών.

Η περιοχή αυτή είναι σημαντική επειδή περιλαμβάνει αρκετούς τύπους οικοτόπων κοινοτικού ενδιαφέροντος, όπως λιβάδια ποσειδωνίας (Posidonia oceanica), υφάλους – βιογενείς σχηματισμούς και αναβλύσεις αερίων σε αβαθή νερά.

Στον αμμώδη βυθό επικρατούν τα λιβάδια ποσειδωνίας, που χαρακτηρίζονται ως οικότοπος προτεραιότητας από την Ευρωπαϊκή Οδηγία για τους Οικοτόπους και τα Είδη. Εκτείνονται κατά μήκος της ακτογραμμής σε βάθος από 1,5-3 μέτρα και βρίσκονται σε πολύ καλή κατάσταση διατήρησης. Φιλοξενούν μεγάλη ποικιλία ειδών, μεταξύ των οποίων η απειλούμενη με εξαφάνιση πίνα (Pinna nobilis), ο κοινός εδώδιμος αχινός Paracentrotus lividus, που είναι ευάλωτο είδος σύμφωνα με την IUCN, ο σπόγγος Axinella cannabina, που περιλαμβάνεται στην σύμβαση της Βαρκελώνης και ο εμβληματικός πολύχαιτος σπειρογράφος Sabella spallanzanii.

Πολύχαιτος σπειρογράφος Sabella spallanzanii Χρύσα Αντωνιάδου

Στις περιοχές που ο βυθός καλύπτεται από βράχια, κροκάλες και υφάλους κυριαρχούν διάφορα φύκη. Στην ανώτερη υποπαραλιακή ζώνη (μέχρι τα 10-15 μέτρα βάθος) απαντούν φαιοφύκη (Cystoseira spp, Padina pavonica, Acetabularia acetabulum) και ροδοφύκη (Laurencia obtusa, Polysiphonia spp), που σχηματίζουν τη χαρακτηριστική μεσογειακή βιοκοινότητα των φωτόφιλων φυκών. Στην κατώτερη υποπαραλιακή ζώνη απαντούν ασβεστολιθικά ροδοφύκη (Corallinacea και Peyssonneliacea) και χλωροφύκη (Halimeda tuna), που σχηματίζουν την κοραλλιογενή βιοκοινότητα. Και στις δύο βιοκοινότητες η βιοποικιλότητα είναι εξαιρετικά υψηλή και περιλαμβάνει πολλά είδη σπόγγων, κοραλλιών, γαστεροπόδων, δίθυρων, καρκινοειδών, εχινοδέρμων και ψαριών. Η βιοποικιλότητα του οικοσυστήματος αυτού είναι εξαιρετικά υψηλή και περιλαμβάνει αρκετά προστατευόμενα, αλλά και εμπορικά είδη.

Απειλές

Κίνδυνοι για την περιοχή αποτελούν η κλιματική αλλαγή, η έντονη τουριστική ανάπτυξη, η εκτεταμένη αλιεία, η διέλευση διαφόρων σκαφών ιδίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Συχνά, τα σκάφη αναψυχής που πλέουν στην περιοχή ρυπαίνουν τα νερά με απορρίμματα, ενώ τα μηχανοκίνητα σκάφη με ορυκτέλαια ή πετρελαιοειδή και προκαλούν όχληση, τραυματισμούς ή ακόμα και θανάτωση θαλάσσιων ειδών (χελωνών και κητωδών), λόγω της υψηλής ταχύτητας που αναπτύσσουν. Επίσης, η ανεξέλεγκτη αγκυροβόληση πάνω από λιβάδια ποσειδωνίας προκαλεί σοβαρή υποβάθμιση και καταστροφή τους, ενώ θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με την τοποθέτηση ειδικών φιλικών στο περιβάλλον αγκυροβολίων σε επιλεγμένα σημεία της ακτογραμμής.

Το μεσογειακό κοράλλι Cladocora caespitosa στη Χαλκιδική!

Το μεσογειακό κοράλλι Cladocora caespitosa Χρύσα Αντωνιάδου

Το βραχώδες υπόστρωμα της θαλάσσιας προστατευόμενης περιοχής «Παλιούρι, Ακρωτήρι και Θαλάσσια Ζώνη» φιλοξενεί πυκνούς πληθυσμούς του ενδημικού μεσογειακού κοραλλιού Cladocora caespitosa. Το είδος αυτό μπορεί να σχηματίζει εκτεταμένες αποικίες, κατά τόπους, σε αβαθή νερά (συνήθως μεταξύ 5-15 μέτρων βάθους) και φιλοξενεί ιδιαίτερα πλούσια συμβιωτική μακροπανίδα. Στο Βόρειο Αιγαίο, περισσότερα από 200 διαφορετικά είδη έχουν αναφερθεί να ζουν στις αποικίες του! Μεταξύ αυτών και η γνωστή κυπραία (Luria lurida), ένα γαστερόποδο που περιλαμβάνεται στη σύμβαση της Βέρνης και της Βαρκελώνης.

Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται σημαντική συρρίκνωση των πληθυσμών του κοραλλιού αυτού σε αρκετές περιοχές της Μεσογείου με αποτέλεσμα την αξιολόγηση του ως κινδυνεύον είδος από την Διεθνής Ένωση Προστασίας της Φύσης (IUCN). Έτσι, εδώ και μερικά χρόνια συγκαταλέγεται στα προστατευόμενα είδη.

Οι κύριες απειλές που δέχεται το είδος περιλαμβάνουν την δυσμενή επίδραση της κλιματικής αλλαγής που έχει ως αποτέλεσμα περιστατικά λεύκανσης και μαζικής θνησιμότητας αποικιών, την αλιεία με δίχτυα βυθού που προκαλούν σπάσιμο και αποκόλληση των αποικιών από τον πυθμένα, αλλά και την συλλογή αποικιών από ερασιτέχνες δύτες για διακοσμητικούς σκοπούς.

Μετά τη ζώνη επικράτηση του κοραλλιού, σε μεγαλύτερα βάθη (20 ως 120 μέτρα βάθος), εντοπίζεται άλλο ένα ιδιαίτερο ενδιαίτημα της Μεσογείου: η κοραλλιογενής βιοκοινότητα. Αναπτύσσεται στα απόκρημνα βραχώδη πρανή της περιοχής και σε υποθαλάσσια βράχια, σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού. Είναι το δεύτερο σε βιοποικιλότητα θαλάσσιο ενδιαίτημα στη Μεσόγειο, μετά τα λιβάδια της ποσειδωνίας. Σε αυτήν την κοινότητα ζει ο αχινός Centrostephanus longispinus, που αποτελεί είδος προτεραιότητας, σύμφωνα με την Οδηγία των Οικοτόπων (92/43/ΕΟΚ), οι αστακοί Palinurus elephas, Scyllarides arctus και Hommarus gammarus, η φούσκα Microcosmus sabatieri και ψάρια όπως ο ροφός και η στήρα (Epinephelus spp).

Οι καλύτερα αναπτυγμένοι σχηματισμοί της κοραλλιογενούς βιοκοινότητας της Μεσογείου βρίσκονται στο Αιγαίο, αν και παραμένουν ελάχιστα μελετημένοι.

 

Βιβλιογραφία

Εκτύπωση άρθρου