Υγροτοποι Νεας Φωκαιας (Σανη)

Κωδικός Natura 2000: GR1270013

Έκταση: 439,58 ha

Προστασία: ΖΕΠ

Η προστατευόμενη περιοχή με την κωδικό Natura 2000 GR1270013 βρίσκεται στη βορειοδυτική ακτή της χερσονήσου της Κασσάνδρας, στη Χαλκιδική. Αποτελείται από τα δύο σημαντικά παράκτια έλη Σταυρονικήτα και Γεράνι, ένα παράκτιο πευκόδασος, ενώ περιλαμβάνει ακόμη αμμοθίνες, καλαμώνες, θαμνώνες, πρινώνες κ.α. Ο βιότοπος, που εκτείνεται σε 4.400 στρέμματα, γειτνιάζει νότια με τις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις της περιοχής και ανατολικά με το συγκρότημα των φυλακών Κασσάνδρας.

Τα δύο έλη έχουν συνολική έκταση 3.000 στρεμμάτων και στο παρελθόν συνδέονταν μεταξύ τους με στραγγιστική τάφρο. Το πευκόδασος των 900 στρεμμάτων βρίσκεται στο «Μεσονήσι», δηλαδή στη λωρίδα γης ανάμεσα στη θάλασσα και τον υγρότοπο, ένα κομμάτι του οποίου ανήκει στη Σάνη ΑΕ και το υπόλοιπο στις Αγροτικές Φυλακές Κασσάνδρας.

Ρεκόρ ορνιθοπανίδας!

Τα δύο έλη της Σάνης αποτελούν έναν σημαντικό περιφερειακό υγρότοπο της Βόρειας Ελλάδας. Ίσως να μην μπορεί να συγκριθεί με άλλα μεγάλα υγροτοπικά συστήματα, όπως αυτά της Σύμβασης Ραμσάρ, αλλά η σημασία του είναι μεγαλύτερη από πολλούς άλλους εφάμιλλου μεγέθους. Είναι χαρακτηριστικό ότι εδώ παρατηρήθηκε ανά τετραγωνικό η μεγαλύτερη συγκέντρωση σε βιοποικιλότητα πουλιών στη χώρα: έχουν καταγραφεί 230 είδη πουλιών, τα μισά από τα είδη που απαντώνται σε όλη την Ελλάδα!

Η περιοχή είναι σημαντική για την αναπαραγωγή των υδρόβιων πουλιών, αλλά και ως σταθμός ξεκούρασης για τα μεταναστευτικά είδη. Κατά τους χειμερινούς μήνες διαχειμάζουν εδώ σημαντικοί πληθυσμοί υδρόβιων πουλιών, όπως φαλαρίδες, πρασινοκέφαλες πάπιες, σφυρηχτάρια, καπακλήδες, σαρσέλες κ.α.

Επίσης, στην περιοχή αναπαράγονται οκτώ είδη υδροβίων -αριθμός υψηλός για το μέγεθος και την έκτασή της- με σημαντικότερα τη βαλτόπαπια (παγκοσμίως απειλούμενο είδος), το γκισάρι, τη βαρβάρα, τη φαλαρίδα και την πρασινοκέφαλη πάπια. Επίσης, αναπαράγονται διάφορα είδη ερωδιών όπως ο λευκοτσικνιάς, ο σταχτοτσικνιάς και ο σπάνιος στους ελληνικούς υγροτόπους πορφυροτσικνιάς. Επίσης, αναπαράγονται η χουλιαρομύτα, η λαγγόνα και το ποταμογλάρονο. Το είδος χαρακτηρισμού της περιοχής είναι ο καλαμοκανάς Himantopushimantopus.

Καλαμονακανάδες Λία Παπαδράγκα

Αναψυχή – Τουρισμός

Η περιοχή χαρακτηρίζεται από μεγάλο φυσικό κάλλος και προσφέρει –εκτός από τις αμμώδεις παραλίες με τα γαλάζια νερά- τη δυνατότητα περιηγήσεων στο κοντινό πευκοδάσος, σε διαδρομές που έχουν σημανθεί, ενώ φυσικά και ο υγρότοπος προσφέρει πολύ καλές ευκαιρίες για ορνιθοπαρατήρηση.

Στην περιοχή υπάρχουν εξάλλου και αρχαιότητες, όπως το παλαιοχριστιανικό νεκροταφείο και η ρωμαϊκή αγροικία του 200-300 μ.Χ. VillaRustica. Χαρακτηριστικό σημείο αναφοράς για την περιοχή αποτελεί ο Βυζαντινός πύργος.

Απειλές

Η σημαντικότερη πηγή πιέσεων είναι ο τουρισμός, καθώς η περιοχή εφάπτεται μεγάλων τουριστικών εγκαταστάσεων που εξυπηρετούν χιλιάδες επισκέπτες ετησίως. Πεζοί και οχήματα κινούνται άναρχα μέσα στους υγροτόπους και το αμμοθινικό οικοσύστημα.

Η ιστορίας μίας αποξήρανσης που δεν έγινε ποτέ και η επιστροφή της ζωής

Το έλος Σταυρονικήτα

Το 1972 επιχειρήθηκε η αποξήρανση του υγροτόπου. Για το σκοπό αυτό κατασκευάστηκαν αποστραγγιστικά δίκτυα και δύο αντλιοστάσια, το ένα στη βορειοδυτική παραθαλάσσια πλευρά του έλους Γεράνι και το άλλο στο έλος Σταυρονικήτα, με σκοπό η έκταση να μπορέσει να καλλιεργηθεί από τις Αγροτικές Φυλακές Κασσάνδρας, στην ιδιοκτησία των οποίων είχε μεταβιβαστεί. Ωστόσο, η έκταση δεν κατέστη εφικτό να καλλιεργηθεί, και ένας από τους λόγους ήταν ότι το έλος Σταυρονικήτα, παρά τα έργα που έγιναν, συγκέντρωνε περιοδικά νερό.

Τα αντλιοστάσια με την πάροδο των ετών υπέστησαν βλάβες. Το αντλιοστάστιο στο έλος Σταυρονικήτα συντηρούνταν μέχρι το 1998, αλλά τέθηκε εκτός λειτουργίας μετά από «οικοσαμποτάζ». Αυτό στο έλος Γερανίου είχε σταματήσει να λειτουργεί χρόνια πριν.

Έτσι, το έλος Σταυρονικήτα άρχισε πλέον να πλημμυρίζει όλο το έτος και σταδιακά αναπτύχθηκε πλούσια βλάστηση (ιδιαίτερα καλαμώνες και αρμυρίκια), ενώ παράλληλα αυξήθηκε η βιοποικιλότητα σε έντομα, αμφίβια κ.λ.π., τα οποία προσέλκυσαν μεγάλη ποικιλία πουλιών. Ξεκίνησαν να φωλιάζουν βαλτόπαπιες, χουλιαρομύτες, ερωδιοί και δημιουργήθηκε μία από τις μεγαλύτερες αποικίες καλαμοκανά (με περίπου 100 ζευγάρια).

 

Βιβλιογραφία

  • Κακαλής Ε., 2010, Μελέτη υγροτόπωνΣάνη: Παρακολούθηση Ορνιθοπανίδας, μέτρα προστασίας, διαχείρισης και ανάδειξης
  • Σ. ΝΤΑΦΗΣ, ΕΥΑ ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΑΔΟΥ Κ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ, Δ. ΜΠΑΜΠΑΛΩΝΑΣ, Ο. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ, ΘΑΛΕΙΑ ΛΑΖΑΡΙΔΟΥ και ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΣΙΑΟΥΣΗ, 1997, Οδηγία 92/43/ΕΟΚ ΤΟ ΕΡΓΟ ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΔΙΚΤΥΟ ΦΥΣΗ 2000
  • https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=GR1270013
Εκτύπωση άρθρου