Δακτυλιώσεις πουλιών στη Νέα Αγαθούπολη: τρεις μέρες με τα πουλιά

31/10/2017Νέα

Η μέρα για τους δακτυλιωτές πουλιών στο Παρατηρητήριο Πουλιών Νέας Αγαθούπολης ξεκινά πολύ πρωί, μισή με μία ώρα πριν τα χαράματα. Πρώτη τους δουλειά, να ανοίξουν τα δίχτυα που έχουν τοποθετηθεί στον υγρότοπο, με σκοπό να πιάσουν όσο το δυνατόν περισσότερα πουλιά για δακτυλίωση. Τις πολύ πρωινές εκείνες ώρες είναι που τα πουλιά είναι πιο δραστήρια.

Τα δίχτυα είναι τοποθετημένα σε τρία διαφορετικά σημεία, ανάμεσα σε βλάστηση, ούτως ώστε να είναι όσο το δυνατόν λιγότερο ορατά. Έως και το μεσημέρι, που τα πουλιά ησυχάζουν, οι δακτυλιωτές επιθεωρούν τα δίχτυα ανά μία ώρα και μαζεύουν όσα πιάνονται για τη δακτυλίωση. Το μεσημέρι τα δίχτυα κλείνουν.

Η ίδια διαδικασία ακολουθείται και το απόγευμα, από τις πέντε και μετά που τα πουλιά γίνονται ξανά δραστήρια, έως και λίγο μετά τη δύση του ήλιου. Η διαδικασία αυτή ακολουθείται με συνέπεια, προκειμένου τα πουλιά να μείνουν όσο το δυνατόν για λιγότερη ώρα παγιδευμένα, και να ελαχιστοποιηθεί η ταλαιπωρία τους.

 

Η ορνιθολόγος Μαρία Παναγιωτοπούλου μας εξηγεί πως γίνεται η παγίδευση των πουλιών για τη δακτυλίωση.

 

Στη συνέχεια, φέρνουν τα πουλιά στο παρατηρητήριο, όπου έχει στηθεί ένα «συνεργείο» δακτυλιώσεων με όλα τα απαραίτητα εργαλεία: μεταλλικά δαχτυλίδια, πένσες αλλά και όργανα μέτρησης όπως ηλεκτρονική ζυγαριά, παχύμετρο και υποδεκάμετρο για τις μετρήσεις.

Η δακτυλίωση ανήκει στις μεθόδους έρευνας των πουλιών και συμβάλει ώστε να γίνουν κατανοητές οι συνήθειές τους, οι μετακινήσεις τους, οι αναπαραγωγικές τους συνήθειες, η διάρκεια της ζωής τους ή τα κύρια αίτια θνησιμότητάς τους. Η δακτυλίωση αποτελεί επίσης σημαντικό εργαλείο για τη μελέτη των αποδημητικών συνηθειών των πουλιών, καθώς αποκαλύπτει χρήσιμα στοιχεία για τις διαδρομές που ακολουθούν τα διάφορα είδη των αποδημητικών πουλιών, τις στάσεις που πραγματοποιούν και την ταχύτητα με την οποία πετούν.

Η δακτυλίωση συνίσταται στην τοποθέτηση ειδικών δαχτυλιδιών στο πόδι του πουλιού. Τα δαχτυλίδια αυτά φέρουν έναν μοναδικό αριθμό-«ταυτότητα» με έξι ή επτά ψηφία και γράμματα, βάσει του οποίου κάθε δακτυλιωμένο πουλί αναγνωρίζεται ατομικά. Το δαχτυλίδι είναι συνήθως μεταλλικό ή πλαστικό, και αναγράφει έναν μοναδικό αριθμό, στοιχεία επικοινωνίας και άλλες πληροφορίες. Τα δαχτυλίδια, ανεξαρτήτως υλικού κατασκευής, είναι πολύ ελαφριά. Γενικά, ο σχεδιασμός τους είναι τέτοιος που να επιτρέπει στα δακτυλιωμένα πουλιά να συμπεριφέρονται όπως και τα μη δακτυλιωμένα.

 

Ο Δρ Βιολογίας Χαράλαμπος Αλιβιζάτος μας εξηγεί πως και γιατί γίνεται η δακτυλίωση των πουλιών.

 

Για τους δακτυλιωτές -εθελοντές ως επί το πλείστον- ορνιθολόγους, είναι μια ευκαιρία να βρεθούν μαζί και να ανταλλάξουν απόψεις για το αγαπημένο τους θέμα: τα πουλιά. «Είναι μία συνάντηση ορνιθολόγων. Όσο περιμένουμε να έρθει η ώρα για να πάμε να τσεκάρουμε τα δίχτυα βρισκόμαστε στο ίδιο τραπέζι και εκεί, στο… περίμενε, γίνονται ενδιαφέρουσες συζητήσεις», λέει η ορνιθολόγος Μαρία Παναγιωτοπούλου.

Ύστερα, κατά καιρούς είναι μία διαδικασία που έχει πολλή ένταση, αν τύχει και πέσεις πάνω σε πέρασμα πουλιών η δουλειά πρέπει να γίνεται γρήγορα, για να μην ταλαιπωρούνται τα πουλιά, ενώ την ίδια στιγμή οι μετρήσεις πρέπει να είναι ακριβείς. «Είναι πολύ ενδιαφέρον, γιατί πρόκειται για μία έρευνα που τρέχει μέσα στο χρόνο, σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, και δημιουργείται σιγά-σιγά μία κοινότητα δακτυλιωτών και ένα απόθεμα γνώσης για τα πουλιά», λέει η ίδια.

 

Οι δακτυλιώσεις πραγματοποιούνται από αδειοδοτημένους δακτυλιωτές του Ελληνικού Κέντρου Δακτυλίωσης με τη βοήθεια και άλλων εθελοντών. Στη Νέα Αγαθούπολη πραγματοποιήθηκαν φέτος από τις 14 ως τις 18 Σεπτεμβρίου, με την υποστήριξη του Φορέα Διαχείρισης Δέλτα Αhttp://axiosdelta.gr/ξιού-Λουδία-Αλιάκμονα.

 

«Είναι για μας μία ευκαιρία να συναντηθούμε και να ανταλλάξουμε απόψεις. Όσο είμαστε στο “περίμενε” γίνονται ένα σωρό ενδιαφέρουσες συζητήσεις!»

 

Το Παρατηρητήριο Πουλιών Νέας Αγαθούπολης, στα νότια του Δέλτα του Αλιάκμονα, παρέχει μία ιδανική βάση για τους δακτυλιωτές του Ελληνικού Κέντρου Δακτυλίωσης, μια υποδομή με άμεση πρόσβαση στον υγρότοπο.

Και βέβαια, η Νέα Αγαθούπολη δεν είναι το μοναδικό μέρος όπου πραγματοποιούνται διακτυλιώσεις πουλιών. Το Ελληνικό Κέντρο Δακτυλίωσης πραγματοποιεί αντίστοιχες δακτυλιώσεις σε πολλές ακόμη περιοχές ανά την Ελλάδα, όπως το Δέλτα του Έβρου, η Λέσβος, ο Όλυμπος, η Κορώνεια-Βόλβη, Εύβοια Αττική, η Σάμος, τα Αντικύθηρα. Τα Αντικύθηρα μάλιστα είναι ένα πολύ σημαντικό πέρασμα για τα πουλιά κατά τη μετανάστευση και οι δακτυλιώσεις εκεί μπορεί να διαρκούν και ενάμιση μήνα…

Το Ελληνικό Πρόγραμμα Δακτυλίωσης Πουλιών ξεκίνησε το 1985, όταν για πρώτη φορά χρησιμοποιηθήκαν δαχτυλίδια με ελληνική διεύθυνση, ενώ το 1989 ιδρύθηκε το Ελληνικό Κέντρο Δακτυλίωσης Πουλιών (ΕΚΔΠ) με κύριο στόχο τη δακτυλίωση, αλλά και γενικότερα την επιστημονική μελέτη των άγριων πουλιών. Δακτυλιώσεις είχαν γίνει στη Ελλάδα και πριν την ημερομηνία αυτή, κατά τις δεκαετίες του 1960 και 1970 με δαχτυλίδια από ξένα κέντρα δακτυλίωσης, αλλά έως τότε δεν υπήρχε κάποιος φορέας ειδικά αφιερωμένος στη διεξαγωγή δακτυλιώσεων, τη συλλογή δεδομένων για τις επανευρέσεις και τη ροή των πληροφοριών από και προς δακτυλιωτές, ευρετές και αλλά κέντρα δακτυλίωσης. Το ΕΚΔΠ σήμερα συνεργάζεται με αντίστοιχα κέντρα δακτυλίωσης του εξωτερικού, και ιδιαίτερα το EURING, την Ένωση Ευρωπαϊκών Κέντρων Δακτυλίωσης.

 

Δακτυλιώθηκαν συνολικά 36 πουλιά, από 16 διαφορετικά είδη, κυρίως από την κατηγορία των στρουθιόμορφων.

Δυστυχώς, αυτή τη φορά η «σοδειά» στη Νέα Αγαθούπολη δεν ήταν και τόσο καλή. Συνολικά δακτυλιώθηκαν 36 πουλιά, από 16 διαφορετικά είδη, κυρίως από την κατηγορία των στρουθιόμορφων, όπως ο κηποτσιροβάκος, ο θαμνοτσιροβάκος, η βουρλοποταμίδα, το ψευταηδόνι, το ψαρόνι, η κίσσα και ο θαμνοφυλλοσκόπος, αλλά και δύο αλκυώνες και ένας δρυοκολάπτης. Δεν πιάστηκαν καθόλου στα δίχτυα παρυδάτια πουλιά, όπως σκαλίδρες και τρύγγες. Παρότι στη διάρκεια της ημέρας υπήρχαν πολλά παρυδάτια, το βράδυ, που είναι πιο πιθανόν να πιαστούν αποτραβιούνταν μάλλον σε άλλο τμήμα του υγροτόπου. «Τα παρυδάτια έχουν τρομερή όραση. Είναι ικανά να δουν τα δίχτυα και να τα αποφύγουν ακόμη όταν φτάσουν στο μισό μέτρο, ακόμη και αν είναι βράδυ», λέει η Μαρία Παναγιωτοπούλου. Τέλος Αυγούστου θα ήταν καλύτερη εποχή, όπως φάνηκε. Την επόμενη χρονιά ξανά…

 

* Στοιχεία για το ρεπορτάζ ελήφθησαν και από άρθρο του Νίκου Κολλάρη, τελειόφοιτου Σχολής Δασολογίας & Φυσ. Περιβάλλοντος Α.Π.Θ (από την έντυπη έκδοση της ΣΤ’ΚΟΜΑΘ “ΠΑΝ-ΘΗΡΑΣ” Τα πάντα περί θήρας).

 

 

Εκτύπωση άρθρου