Στενα Αλιακμονα

Κωδικός Natura 2000: GR1210002

Έκταση: 3623,73 ha

Προστασία: ΕΖΔ

Τα Στενά του Αλιάκμονα, στην περιοχή της Ημαθίας, αποτελούν μια περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους και οικολογικής αξίας. Πρόκειται για το φαράγγι του ποταμού Αλιάκμονα με απότομες πλαγιές, γκρεμούς και χαράδρες. Στο τοπίο διακρίνονται δασικές εκτάσεις -κυρίως δρυός-, θαμνώνες και βραχώδεις περιοχές.

Ανάμεσα στα στενά του ποταμού, μετά την διαπλάτυνση και ενίσχυση των όχθων του με την κατασκευή υδροηλεκτρικού φράγματος, δημιουργήθηκε η λίμνη Πολυφύτου. Τη λίμνη διασχίζει μεγάλη οδική γέφυρα μήκους 1.372 μ.

Πανίδα

Η περιοχή είναι σημαντική για τα επιδημητικά αρπακτικά πουλιά, παρέχοντας ενδιαιτήματα για τροφοληψία, φωλεοποίηση και καταφύγιο. Επίσης, αποτελεί μεταναστευτικό διάδρομο των πουλιών και παρέχει χώρους διαχείμασης για τα μεταναστευτικά είδη. Συνολικά έχουν καταγραφεί περισσότερα από 215 είδη πουλιών μεταξύ των οποίων η πετροπέρδικα, ο μπούφος, ο ποταμοσφυριχτής και η χαλκοκουρούνα.

Επίσης, ο βιότοπος φιλοξενεί πλούσια ιχθυοπανίδα.

Τα είδη του Παραρτήματος ΙΙ, για το οποίο η περιοχή χαρακτηρίστηκε ως Ειδική Ζώνη Διατήρησης, σύμφωνα με την Οδηγία 92/43/ΕΕ είναι η βίδρα Lutra lutra, και τα είδη ψαριών Barbus balcanicus, Cobitis vardarensis και Rhodeus meridionalis

Άλλα σημαντικά είδη ζώων για την περιοχή είναι ο λύκος, ο δενδρομυωξός και η αγριόγατα.

 

Onobrychis aliacmonia: η ασυνήθιστη ιστορία ενός «εξαφανισμένου» φυτού

Το 1956 οι Rechinger και Γουλιμής ταξίδεψαν παρέα στις όχθες του Αλιάκμονα, όπου ανακάλυψαν ένα εντυπωσιακό είδος φυτού της οικογένειας Onobrychis. Αρχικά θεωρήθηκε ότι το φυτό ανήκει στο είδος Onobrychis hypargyrea της Ανατολίας. Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στο plant-hunters.blogspot.com, Χρειάστηκε να περάσουν 17 ολόκληρα χρόνια, ως το 1973,  για να αναθεωρηθεί η άποψη αυτή και να βρουν ότι πρόκειται για ένα διακριτό είδος, το τοπικό ενδημικό του Αλιάκμονα Onobrychis aliacmonia Rech. f.

Μόλις τρία χρόνια αργότερα, το 1976, η κατασκευή ενός φράγματος στην περιοχή ανύψωσε τη στάθμη του νερού, καταπίνοντας τις όχθες του ποταμού, όπου βρισκόταν το locus classicus του φυτού. Παρά τις επανειλημμένες αναζητήσεις κατά τις δεκαετίες ‘70 και ‘80, η Onobrychis aliacmonia δε στάθηκε δυνατό να επανευρεθεί, οπότε το είδος χαρακτηρίστηκε «εξαφανισμένο» από την Παγκόσμια Ένωση Προστασίας της Φύσης και, μάλιστα, θεωρήθηκε ότι αποτελούσε τη μόνη αδιαμφισβήτητη περίπτωση εξαφάνισης ελληνικού ενδημικού είδους.

Το 1994, ωστόσο, οι Tan και Vold σε νέα επίσκεψή τους στην ευρύτερη περιοχή του Αλιάκμονα, ανακάλυψαν ένα χαλί από το φυτό αυτό και στις δύο όχθες του ποταμού, εκεί όπου όλες οι παλαιότερες αναζητήσεις είχαν παραμείνει άκαρπες. Πάνω από 30.000 φυτά του είδους που μέχρι τότε θεωρούνταν εξαφανισμένο, βρίσκονταν κάτω από τα πόδια τους!

Θέματα διατήρησης

Οι κυρίες απειλές του οικοτόπου είναι η ανάπτυξη των έργων υποδομής, η κατασκευή τάφρων –  φραγμάτων  και η εντατικοποιημένη διαχείριση των δασών με σκοπό το εμπόριο.

Αναψυχή

Είναι ιδανικός προορισμός για περίπατους, περιηγήσεις, ψάρεμα καθώς για αθλήματα όπως kayak και μη μηχανοκίνητη βάρκα, καθώς δίνεται η ευκαιρία στον επισκέπτη να γνωρίσει το τοπίο και να ενσωματωθεί στην φύση.

Βιβλιογραφία

Εκτύπωση άρθρου